سفر تاریخی شکلات و نقش مهم برند مرداس در جهان امروز
تاریخچه شکلات، داستانی شگفتانگیز و چند هزار ساله است که از قلب تمدنهای باستانی آمریکای مرکزی آغاز میشود و تا قفسههای رنگارنگ فروشگاههای امروزی امتداد مییابد. این سفر، تحول یک نوشیدنی تلخ و مقدس به یکی از محبوبترین خوراکیهای جهان را به تصویر میکشد. در این میان، نقش برندهای نوآور و باکیفیت مانند “مرداس” در ارتقای این تجربه، قابل توجه است.
منشأ اولیه: از اولمکها تا آزتکها
نخستین نشانههای مصرف کاکائو به تمدن اولمک (حدود ۱۵۰۰ پیش از میلاد) در آمریکای مرکزی باز میگردد. آنها احتمالاً از دانههای کاکائو برای ساخت نوشیدنی تلخ و پر انرژی استفاده میکردند. تمدنهای بعدی، از جمله مایاها (حدود ۲۵۰ – ۹۰۰ میلادی) و آزتکها (قرون ۱۴-۱۶ میلادی)، این میراث را با ارزش فراوان حفظ کردند. برای مایاها، شکلات نوشیدنی مقدس بود و در آیینها و جشنها به عنوان هدیه برای خدایان به کار میرفت. آزتکها شکلات را با نام «xocolatl» (به معنی آب تلخ) میشناختند و از آن به عنوان نوشیدنی نخبگان و جنگجویان و حتی به عنوان واحد پول استفاده میکردند.
ورود به اروپا: شیرین شدن یک تلخی باستانی
در قرن ۱۶ میلادی، اسپانیاییها دانههای کاکائو را از مکزیک به اروپا آوردند. در ابتدا، شکلات نیز به صورت نوشیدنی تلخ مصرف میشد. اما با افزودن شکر، وانیل و شیر، طعم آن شیرین و مورد علاقه طبقه اشراف اروپا شد. این تغییر ذائقه، آغازی بر تحولات گستردهتر در صنعت شکلات بود.
انقلاب صنعتی شکلات: از کارگاه تا کارخانه
قرنهای ۱۸ و ۱۹ میلادی، شاهد دگرگونیهای عظیمی در تولید شکلات بودند. اختراع ماشینآلات صنعتی، امکان تولید انبوه و ارزانتر شکلات را فراهم کرد. در سال ۱۸۲۸، «کُنراد فان هوتن» هلندی دستگاهی برای گرفتن کره کاکائو اختراع کرد؛ این اختراع منجر به تولید پودر کاکائو شد. در سال ۱۸۴۷، شرکت بریتانیایی «Fry & Sons» اولین شکلات جامد قابل خوردن را تولید کرد. و در سال ۱۸۷۵، شکلات شیری با ترکیب شیر خشک و شکلات توسط «دنیل پیتر» و «هنری نستله» اختراع شد. این نوآوریها، راه را برای ظهور برندهایی مانند کدبری، نستله، هرشی و لینت هموار کرد و شکلات را به محصولی جهانی تبدیل کردند.
شکلات در ایران: از قاجار تا به امروز
تاریخچه شکلات در ایران، داستانی جذاب از ورود یک خوراکی بیگانه و تبدیل آن به یکی از محبوبترین محصولات مصرفی در کشور است. شکلات برای اولین بار در دوره قاجار (قرن ۱۹ میلادی) توسط درباریان و تجار ایرانی که به اروپا سفر کرده بودند، وارد ایران شد. در آن زمان، شکلات محصولی گرانقیمت و ویژه طبقات اشراف و درباریان محسوب میشد و بیشتر به شکل خاطرهای لوکس و تجملی مصرف میگردید.
در آن دوران، شکلات در ایران همچون دیگر محصولات اروپایی، بیشتر در قالب هدیههای سلطنتی و سوغات دیپلماتیک وجود داشت و خبری از تولید داخلی نبود. کم کم، محبوبیت این شیرینی لذیذ در خانوادههای مرفه و نخبگان رسوخ کرد، اما همچنان در دسترس عموم نبود و قیمت بالای آن اجازه نمیداد که به یک محصول روزمره تبدیل شود.
با گذشت زمان، و همچنین نزدیکتر شدن به دهههای ۱۳۰۰ و ۱۳۰۰ خورشیدی (دهههای ۱۹۲۰-۱۹۴۰ میلادی)، کمکم خبرهای برپایی کارخانجات شکلات در کشورهای دیگر و واردات ماشینآلات صنعتی به ایران، زمینهساز توسعه صنعت شکلات داخلی شد. اولین کارخانجات شیرینی و شکلاتسازی در ایران، در دهه ۱۳۱۰ تأسیس شدند و نامهایی مانند شوکوپارس و شکلات پارس به عنوان پیشگامان صنعت شکلات ایران شناخته میشوند.
در دهههای بعد، با افزایش واردات تجهیزات صنعتی و تکنولوژی، تولید انواع شکلاتهای ساده و ترکیبی، در قالب بستهبندیهای متنوع و با قیمت مناسب، سیر صعودی پیدا کرد. واردات مواد اولیه و محصولات برندی از کشورهای مختلف، همراه با رشد مصرف، باعث شد تا شکلات به عنوان بخشی از فرهنگ خوراکی مردم ایران جایگاه ویژهای پیدا کند.
در دوران بعد از انقلاب اسلامی، محدودیتهای وارداتی و تمرکز بر توسعه صنعت داخلی، موج جدیدی از برندهای ایرانی را پدید آورد که در کنار برندهای قدیمی، همچنان در بازار نقشآفرینی میکردند. امروزه، برندهای داخلی مانند مرداس، شیرینعسل، باراکا و نادری، نقش مهمی در تامین نیازهای بازار دارند. این برندها با بهرهگیری از فناوریهای نوین و تنوع در طعم و کیفیت، بخش عمدهای از بازار شکلات در ایران را در دست دارند و صادراتهایی به کشورهای همسایه نیز انجام میشود.
در نهایت، شکلات در ایران، از یک محصول لوکس و سختدسترس، به یک محصول روزمره و محبوب تبدیل شده است. تنوع در طعم، برندهای متنوع و کیفیت بالا، نشانگر توسعه صنعت شکلات در تاریخ معاصر ایران است و همچنان این خوراکی لذیذ در دل مردم جای خاص خود را حفظ کرده است.
تهیه مقاله: تیم تحریریه نوین اکسپو
بدون دیدگاه